wtorek, 2 sierpnia 2016

Obiektywne lustro rzeczywistości (Wolfgang Kemp, „Historia fotografii. Od Daguerre’a do Gursky’ego”)

Martyna Musiał
("Projektor" - 6/2014)

Fotografia jest jedną z najpowszechniejszych form sztuki. Potrafi fascynować, a jednocześnie jest stosunkowo łatwo dostępna również dla amatorów. Przy odbiorze dzieła raczej rzadko myśli się o przeszłości, która niekiedy ma niemały wpływ na jego kształt. Czasem wystarczą czysto estetyczne wrażenia. Okazuje się jednak, że również historia może być wyjątkowo ciekawa, a ponadto wnosić dodatkową, niedostrzegalną wcześniej jakość. Udowadnia to Wolfgang Kemp w „Historii fotografii. Od Daguerre’a do Gursky’ego”.

Kemp przedstawia historię fotografii od jej narodzin w 1839 roku po lata 80. XX w. Zaczyna od przybliżenia sylwetek wynalazców – Louisa Daguerre’a, Henry’ego Foxa Talbota i Hyppolyte’a Bayarda – którzy niemal równocześnie pokazali światu efekty swojej pracy. Opisuje wszystkie istotne dla rozwoju fotografii momenty – nurty i kierunki, takie jak naturalizm czy piktorializm, jako przykłady podając nazwiska ich najwybitniejszych przedstawicieli i wybrane fotografie ich autorstwa, a także albumy i wystawy, które w znacznym stopniu wpłynęły na ewolucję tej formy sztuki.

Autor w swoich rozważaniach nie skupia się na aspektach technicznych fotografii. Porusza ten temat w małym stopniu, jedynie jako zobrazowanie środków wyrazu artystycznego używanych przez twórców. Swoją uwagę koncentruje przede wszystkim na zmianach w pojmowaniu wynalazku, który w momencie powstawania był uważany jedynie za przedmiot pozwalający na wierne i obiektywne odtwarzanie rzeczywistości. Uważano wtedy, że fotografia nie jest w stanie konkurować z malarstwem, dlatego cieszyła się znacznie mniejszym uznaniem. Z czasem zaczęto doceniać możliwości aparatu, wykorzystywać go do wyrażania artystycznej wizji i interpretowania rzeczywistości. Fotografia stała się odrębną formą sztuki, a być może głównym środkiem twórczego przekazu.

Kemp wzbogacił „Historię fotografii” o wypowiedzi ówczesnych krytyków kultury. Dzięki temu czytelnik ma szansę dowiedzieć się, w jaki sposób dzieła przyjmowali współcześni im odbiorcy, jaka filozofia przyświecała tworzącym je artystom, a także jak wpłynęły na rozwój tej dziedziny sztuki i sposobu widzenia świata.

„Historia fotografii” Wolfganga Kempa przypomina nieco podręcznik akademicki. Jest jednak napisana w przejrzysty sposób, dlatego może zaciekawić również osoby amatorsko zajmujące się fotografią czy całokształtem sztuki i kultury.

Wolfgang Kemp, „Historia fotografii. Od Daguerre’a do Gursky’ego”, s. 172, Wydawnictwo Universitas, Kraków 2014.